Sa isa ka makasaysayan nga tikang para sa pag-amlig sa palibot, ang mga pukyutan (stingless bees) sa Peruvian Amazon nangin una nga mga insekto sa kalibutan nga ginhatagan sang legal nga mga kinamatarong.
Ang mga bag-o nga ordinansa sa probinsya sang Satipo kag sa banwa sang Nauta ang naghatag sang proteksyon sa masobra 175 ka species sang putyukan.
Ginakilala sa subong sang kasuguan ang ila kinamatarong nga magluntad kag mag-uswag sa isa ka matinlo nga palibot nga hilway sa polusyon, habitat loss, kag iban pa nga mga pamahog sang tawo.
Sa idalom sang bag-o nga kasuguan, ang mga pukyutan ginakabig subong nga “rights-bearing subjects,” kag ang mga tawo ginatugutan nga mag-file sang mga kaso sa korte para sa mga insekto agod pangapinan ang ila kaayuhan.
Ini nga tikang ginakabig nga isa ka turning point sa “rights of nature” movement.
Ang mga pukyotan may importante nga papel indi lamang sa polinasyon sang rainforest kundi sa Indigenous communities pareho sang Asháninka kag Kukama-Kukamiria.
Madugay na nila nga ginakabig ang mga pukyotan nga “pamilya” kag ginagamit ang honey sini bilang bulong sa nagkalain-lain nga mga balatian.
Sa subong ginaduso sang mga advocates nga himuon nga isa ka National Law ang proteksyon sa mga pukyutan sa bug-os nga Peru.
