INDONESIA — Padayon ang mabudlay kag delikado nga pagpakigbato sang mga boluntaryo sa nagalapta nga mga sunog sa Indonesia, nga nagdulot na sang mabaskog nga aso kag haze sa pila ka bahin sang Borneo kag Sumatra.
Kapin na sa pila ka semana nga ginapangabudlayan sang mga awtoridad kag mga boluntaryo nga mapunggan ang paglapta sang kalayo, samtang ang aso nagtabon sa pila ka lugar kag naglab-ot pa sa mga pungsod nga Malaysia kag Singapore, pati na sa Pilipinas.
Isa sa mga nagapanguna sa pag-atubang sang sunog amo ang 27-anyos nga si Kristoforus Sinyong, isa ka horticulture instructor sa Pulau Manak village. Duha ka gab-i na sini nga semana nga nagtrabaho siya tubtob kaagahon sa pagpatay sang mga kalayo pagkatapos sang iya regular nga trabaho.
Suno kay Sinyong, indi igo ang kapasidad sang fire brigade agud masabat nga sila lamang ang nagaatubang sa krisis, gani nagabulig siya upod ang pila ka kaupod gamit lamang ang limitado nga kagamitan.
Ginakabig nga delikado ang ila trabaho bangud ang ila gamit nagalakip lamang sang gumboots, gamay nga water pump, knapsack sprayers kag anum ka hose nga ginbakal sang ila environmental NGO employer. Medical masks naman ang ginahatag sang lokal nga health clinic.
Wala man sila sang pormal nga training bilang mga bombero kag kadam-an sang ila nahibaluan nakuha lamang paagi sa aktuwal nga pagpakigbato sa sunog.
Mas nagabudlay pa gid ang operasyon bangud sa mabukid nga terrain kag kakulang sang tubig. Suno kay Sinyong, nag-uga na ang suba gani napilitan sila nga magkuha sang tubig sa malapit nga pond. Kun yara sa mataas nga lugar ang kalayo, mas mabudlay man nga mapadala ang tubig pakadto sa ginhalinan sang sunog.
Samtang, halos 300,000 ektarya na sang duta ang ginasiling nga nasunog sa Indonesia sini nga tuig. Ginapaabot man sang mga eksperto nga posible pa nga magsamot ang sitwasyon, ilabi na bangud sa mabaskog nga El Niño nga nagadala sang mas mamala nga kondisyon sa Indonesia.
Suno sa mga eksperto, ang El Niño mahimo mangin isa ka trigger sa paglapta sang sunog, apang indi ini amo lamang ang rason. Ginatudlo man ang mga aktibidad sa land clearing, lakip ang ginatawag nga slash-and-burn, bilang isa sa mga nagadugang sa risgo sang wildfires.
